Belastingverdrag Nederland Spanje 2026: wat verandert er voor je pensioen

Het huidige verdrag: hoe het nu werkt

Op dit moment geldt artikel 19 van het verdrag uit 1971: privaat pensioen (bedrijfspensioen, AOW, lijfrente) wordt belast in de woonstaat. Woon je in Spanje, dan betaal je daarover belasting in Spanje. Je vraagt een vrijstelling loonheffing aan bij de Nederlandse Belastingdienst en je pensioen wordt netto uitbetaald.

De uitzondering zijn overheidspensioenen. Pensioen uit een vroegere publieke functie (denk aan ABP, politie, defensie, rechterlijke macht) wordt altijd belast in Nederland, ook als je in Spanje woont. Dat verandert niet met het nieuwe verdrag.

De achtergrond van de wijziging: in Nederland is de opbouw van pensioen aftrekbaar. Je betaalt minder belasting tijdens je werkzame leven. De uitkeringen zijn vervolgens belast. Maar steeds meer Nederlanders emigreren zodra hun pensioen ingaat, waardoor Nederland de opbouwvoordelen heeft verleend maar niet kan heffen over de uitkeringen. Volgens het CPB bedraagt het jaarlijkse belastingverlies voor Nederland ruim 100 miljoen euro. Het nieuwe verdrag repareert dit.

Wat verandert er

De ambtelijke overeenstemming van 2025 wijst op de volgende kernwijziging: Nederland krijgt heffingsrecht over pensioenuitkeringen boven een drempelbedrag van 15.000 euro per jaar. De definitieve tekst wacht op parlementaire goedkeuring in beide landen. Inwerkingtreding wordt verwacht in 2026 of begin 2027.

In de praktijk betekent dit:

• AOW en bedrijfspensioen tot 15.000 euro per jaar: geen verandering. Belasting blijft in Spanje.

• AOW en bedrijfspensioen boven 15.000 euro per jaar: Nederland mag belasting heffen over het deel boven de drempel.

• Overheidspensioenen: geen verandering. Blijven belast in Nederland.

• Spanje verleent verrekening ter voorkoming van dubbele belasting, maar het netto effect hangt af van de tariefverschillen.

Het verdrag wijzigt niet hoeveel pensioen je ontvangt. Het wijzigt alleen waar je er belasting over betaalt.

Hoeveel scheelt het per inkomensniveau

De exacte impact hangt af van je totale inkomen, je woonstaat in Spanje (regionaal tarief) en je persoonlijke aftrekposten. Onderstaande tabel geeft een indicatie op basis van de ervaringen met het vergelijkbare belastingverdrag Nederland Duitsland.

Deze cijfers zijn indicatief. Laat je persoonlijke situatie altijd doorrekenen door een fiscalist met kennis van zowel het Nederlandse als het Spaanse belastingstelsel.

Gevolgen voor je erfbelasting in Spanje

Als je in Spanje inkomstenbelasting betaalt over je pensioen, bouw je recht op een hoge vrijstelling voor de Spaanse erfbelasting. Als Nederland straks een deel van je pensioen gaat belasten, kan deze vrijstelling mogelijk geheel of gedeeltelijk vervallen. Voor gepensioneerden met substantieel vermogen in Spanje is dit een belangrijk neveneffect om mee te nemen in de planning.

Gevolgen voor je zorgverzekering en het S1 formulier

Als gepensioneerde met een AOW ontvang je via het CAK een S1 formulier waarmee je je inschrijft bij de Spaanse Seguridad Social. Nederland draagt de kosten, en op je pensioen wordt een woonlandbijdrage voor de Zorgverzekeringswet ingehouden. Die bijdrage is aftrekbaar in je Spaanse belastingaangifte. Als Nederland straks heft over een deel van je pensioen, wordt de interactie tussen de woonlandbijdrage, de Nederlandse heffing en je Spaanse aangifte complexer. De zorgrechten zelf veranderen niet, maar de administratieve verwerking wordt ingewikkelder.

Onze Seguridad Social Gepensioneerde module legt de registratie bij de Seguridad Social stap voor stap uit, inclusief het inschrijven met je S1 formulier.

Wat kun je nu al doen

Het verdrag is ambtelijk overeengekomen maar nog niet geratificeerd. Overhaaste beslissingen zijn dus niet nodig, maar voorbereid zijn wel. Dit kun je nu doen:

• Maak een overzicht van al je pensioeninkomsten: AOW, bedrijfspensioen, lijfrente, eventueel overheidspensioen. Zo weet je welk deel boven de drempel van 15.000 euro valt.

• Bekijk je Spaanse belastingaangifte van vorig jaar. Hoeveel betaalde je aan IRPF? Dat is je uitgangspunt.

• Zoek een fiscalist die gespecialiseerd is in zowel Nederland als Spanje. Zeker bij pensioenen boven 50.000 euro per jaar is persoonlijk advies essentieel.

• Als je nog niet fiscaal resident bent in Spanje maar dit overweegt, laat je dan vooraf informeren over de verdragswijziging. De keuze om te emigreren verandert niet fundamenteel, maar de berekening wordt anders.

• Wacht met ingrijpende stappen (verkopen, terugkeren, afkopen) totdat de definitieve verdragstekst openbaar is.