Het permanente certificaat voor EU burgers in Spanje

Wat vijf jaar je echt oplevert

RD 240/2007 artikel 10.1 geeft het recht op permanent verblijf aan EU burgers, en aan hun gezinsleden die geen EU burger zijn, na vijf jaar ononderbroken legaal verblijf in Spanje. Daarna volgt de zin die het meest uitmaakt: dit recht is niet onderworpen aan de voorwaarden van hoofdstuk III van het Koninklijk Besluit.

In hoofdstuk III zitten de inkomenstoets en de zorgverzekeringstoets. Op de dag dat je de vijfjaarsgrens passeert, houdt de machinerie die je vroeg voldoende middelen en gelijkwaardige dekking aan te tonen dus op voor jou te gelden. Dat is de kern van permanent verblijf. De rest is papierwerk.

Het is een certificaat, geen kaart

Artikel 10.1 zegt dat op verzoek van de betrokkene de Oficina de Extranjería van de provincie waar hij woont, of bij gebreke daarvan de bijbehorende Comisaría, zo snel mogelijk en na verificatie van de duur van het verblijf een certificaat afgeeft van het recht om permanent te verblijven.

Daar volgen twee dingen uit. Ten eerste gaat er niets vanzelf. Het recht bestaat zodra je vijf jaar vol hebt, maar het document verschijnt alleen als je erom vraagt, en heel wat mensen doen dat nooit. Ten tweede is het een certificaat, uit dezelfde familie als het groene dat je al hebt. Kaarten bestaan onder artikel 11, maar alleen voor gezinsleden die geen onderdaan zijn van een EU of EER staat. Die worden binnen drie maanden na de aanvraag afgegeven, worden aangevraagd in de maand voor het verlopen van de bestaande kaart, en zijn automatisch verlengbaar om de tien jaar.

Ben je EU burger en wacht je op iets van plastic in de brievenbus, dan wacht je lang. De aanvraag gaat op formulier EX-18, met het onderdeel voor permanent verblijf, en de tasa is dezelfde 12,00 € die als post 4.6 van de bijlage bij Orden PJC/617/2025 is vastgelegd, betaald op Modelo 790, código 012.

Vier manieren om er eerder te komen

Artikel 10.2 zet de deur eerder open in een reeks situaties die het waard zijn om te kennen, want ze worden massaal gemist:

• Pensioen. Een werkende die bij het staken van zijn activiteit de leeftijd heeft bereikt die de Spaanse wetgeving stelt voor pensioen met recht op uitkering, of een werknemer die stopt wegens vervroegd pensioen, komt in aanmerking als hij ten minste de laatste twaalf maanden in Spanje heeft gewerkt en meer dan drie jaar ononderbroken heeft gewoond.
• Blijvende arbeidsongeschiktheid. Een werkende die stopt wegens blijvende arbeidsongeschiktheid komt in aanmerking na meer dan twee jaar ononderbroken verblijf. Komt de ongeschiktheid door een arbeidsongeval of beroepsziekte die recht geeft op een uitkering waarvoor een Spaans staatsorgaan geheel of gedeeltelijk verantwoordelijk is, dan hoeft er helemaal geen verblijfsduur te worden aangetoond.
• Grensarbeid. Een werkende die na drie opeenvolgende jaren van ononderbroken activiteit en verblijf in Spanje in een andere lidstaat werkt maar zijn verblijf hier houdt, en dagelijks of ten minste eenmaal per week naar Spanje terugkeert.
• De partneruitzondering. In de eerste twee gevallen vervalt de eis van verblijfsduur volledig als je echtgenoot of geregistreerde partner Spanjaard is, of de Spaanse nationaliteit verloor door het huwelijk of de registratie met jou.

Artikel 10.4 is ruimhartig over wat meetelt voor die periodes. Naar behoren vastgestelde onvrijwillige werkloosheid, opschorting van activiteit door omstandigheden buiten je wil, en afwezigheid door ziekte of ongeval tellen allemaal als arbeidsperiodes.

De afwezigheidsregel waar mensen op stuklopen

Dit is het stuk om op te schrijven. Artikel 10.7 zegt dat het recht op permanent verblijf verloren gaat door afwezigheid uit Spaans grondgebied gedurende meer dan twee opeenvolgende jaren.

Dat is een echt en stil risico. Er hoort geen waarschuwingsbrief bij, en wie teruggaat naar het thuisland om voor een ouder te zorgen, of om werk langere tijd elders is, kan de grens passeren zonder het te merken. Let op de vorm: twee opeenvolgende jaren, geen optelsom, dus regelmatige bezoeken breken de klok. Artikel 11.3 zegt hetzelfde voor houders van de permanente verblijfskaart, waarvan de geldigheid niet wordt aangetast door onderbrekingen van niet meer dan twee opeenvolgende jaren.

Het is de moeite waard dit af te zetten tegen de gewone verblijfskaart voor gezinsleden, die onder artikel 14.3 vervalt bij afwezigheden van meer dan zes maanden in een jaar, met een lijst uitzonderingen voor militaire verplichtingen, zwangerschap en bevalling, ernstige ziekte, studie, beroepsopleiding en professionele overplaatsingen. Permanente status is veel vergevingsgezinder. Onbeperkt is ze niet.

Wat het niet doet

Permanent verblijf is geen nationaliteit, en die twee worden voortdurend door elkaar gehaald. Het is ook geen identiteitsbewijs, om precies dezelfde reden als het eerste certificaat dat niet is: je draagt nog steeds je paspoort of identiteitskaart. En het verandert niets aan je fiscale positie, die volgt uit residentie in fiscale zin en niet in vreemdelingenrechtelijke zin.

Is nationaliteit waar je heen wilt, dan is de tienjaarsregel met haar uitzonderingen een ander onderwerp, behandeld op Spaanse nationaliteit na verblijf. Voor het bredere beeld van permanente status, ook voor niet EU burgers, begin je bij permanente residencia in Spanje, en de eisen die je achter je laat staan bij wonen in Spanje als EU burger.

Toch doen, ook al dwingt niemand je

Omdat het recht bestaat of je het certificaat nu hebt of niet, is de vraag terecht waarom je moeite zou doen. Het antwoord is bewijs. Over vijf jaar is ononderbroken legaal verblijf aantonen uit een la met oude documenten lastiger dan een certificaat overleggen dat de staat al heeft geverifieerd en afgegeven. Banken, notarissen en de Seguridad Social lezen het meteen. En verandert je situatie later zo dat je de inkomens of verzekeringstoets niet meer zou halen, dan is dit certificaat wat aantoont dat die toetsen niet meer op jou van toepassing zijn.

Ons stuk over je residencia behouden in Spanje behandelt de gewoontes die die vijf jaar in de eerste plaats schoon houden, en dat is het deel waarvan de meesten achteraf wensen dat ze het eerder hadden gelezen.